ભારત-ઉઝબેકિસ્તાન સંબંધોમાં નવો અધ્યાય: વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને 17 મહત્વપૂર્ણ કરારો પર હસ્તાક્ષર
દ્વિપક્ષીય સંબંધો, વેપાર, શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને UPI ચૂકવણી સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે ઐતિહાસિક સંમતિ
ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યના રાષ્ટ્રપતિ, મહામહિમ શ્રી શવકત મિર્ઝિયોયેવના નિમંત્રણ પર, ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ત્રણ દિવસના પ્રવાસ દરમિયાન ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યની રાજકીય મુલાકાત લીધી હતી. રાષ્ટ્રપતિ શવકત મિર્ઝિયોયેવ અને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ઉષ્માભર્યા, મૈત્રીપૂર્ણ અને રચનાત્મક વાતાવરણમાં વાટાઘાટો કરી હતી. નેતાઓએ ઉઝબેકિસ્તાન-ભારત દ્વિપક્ષીય સંબંધોની વર્તમાન સ્થિતિ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓની વ્યાપક સમીક્ષા કરી, પરસ્પર હિતના પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું અને વધુ વ્યવહારુ સહયોગ માટે પ્રાથમિકતાના ક્ષેત્રોની ઓળખ કરી હતી.
વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી સુધી સહયોગને કરવાની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો
નેતાઓએ ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્ય અને ભારત ગણરાજ્ય વચ્ચેના મજબૂત સ્તરના સહયોગ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ સંબંધ મિત્રતાના લાંબા ગાળાના સંબંધો તેમજ બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેની ઊંડી ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સમાનતાઓમાં દ્રઢપણે સ્થપાયેલો છે. પોતાના સહિયારા સંકલ્પને પુનઃપુષ્ટ કરતા, નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા અને બંને રાષ્ટ્રોના મુખ્ય હિતોને આગળ ધપાવતી વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (Comprehensive Strategic Partnership) સુધી સહયોગને પહોંચાડવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો.
વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે સંમતિ
બંને દેશોએ નજીકના સંકલન અને મધ્ય એશિયાના વધતા મહત્વનું સ્વાગત કર્યું. જટિલ જીઓપોલિટિકલ (ભૂ-રાજકીય) પરિસ્થિતિ વચ્ચે, તેમણે મુક્ત, ખુલ્લા અને નિયમ-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય આદેશની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમના બહુભાષી સહયોગ, વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને દ્વિપક્ષીય કરારોના આધારે, તેમણે બંને લોકો અને ભાવિ પેઢીઓ માટે લાંબા ગાળાના, પરસ્પર લાભદાયી સહયોગ માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી, જેમાં વેપાર, અર્થતંત્ર અને રોકાણ, પરિવહન કનેક્ટિવિટી, ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન (IT, AI, સ્પેસ, સાયબર સિક્યોરિટી), એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો, ખાદ્ય સુરક્ષા, આરોગ્યસંભાળ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને શિક્ષણમાં રાજકીય સંવાદ અને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે સંમતિ આપી હતી.
ઉપરાંત, અંતરીક્ષના સંશોધન અને શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગમાં વ્યવહારુ સહયોગને વધુ વિસ્તારવામાં તેમની રસ રુચિની પુનઃપુષ્ટિ કરી, જેમાં અંતરીક્ષ એપ્લિકેશન્સ, વૈજ્ઞાનિક ડેટાનું આદાનપ્રદાન અને સંયુક્ત વર્કશોપ અને તાલીમ દ્વારા ક્ષમતા નિર્માણ સામેલ છે.
. વર્ષ 2026-30 માટે ભારત ગણરાજ્યની સરકાર અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યની સરકાર વચ્ચે સાંસ્કૃતિક વિનિમય કાર્યક્રમ.
. ઉઝબેકિસ્તાનમાં ફયાઝ તેપા અને કારાતેપાના પ્રાચીન બૌદ્ધ સ્થળોના સંરક્ષણ અને જીર્ણોદ્ધાર માટે લેટર ઓફ ઈન્ટેન્ટ.
. “ઉઝઆર્કાઇવ” વચ્ચે આર્કાઇવલ કાર્યના ક્ષેત્રમાં સહયોગ અંગે સમજૂતી કરાર (MoU).
. આયુર્વેદ અને અન્ય પરંપરાગત તબીબી પદ્ધતિઓના ક્ષેત્રમાં સહયોગ અંગે સમજૂતી કરાર.
. ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને ખનિજ સંસાધનોના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ અંગે ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન ખાણ ઉદ્યોગ અને ભૂસ્તરશાસ્ત્ર મંત્રાલય વચ્ચે કરાર.
. 2026-28 માટે પ્રવાસન ક્ષેત્રે ભારત ગણરાજ્યના પ્રવાસન મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યની ટુરિઝમ કમિટી વચ્ચે સહયોગ અંગેનો પાર્ટનરશીપ પ્રોગ્રામ.
. ભારત ગણરાજ્યના વિદેશ મંત્રાલયની સુષમા સ્વરાજ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન સર્વિસ અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યના વિદેશ મંત્રાલયની યુનિવર્સિટી ઓફ વર્લ્ડ
. ઇકોનોમી એન્ડ ડિપ્લોમસી ખાતેની ડિપ્લોમેટિક એકેડેમી વચ્ચે સમજૂતી કરાર.
. આર્થિક અને નાણાકીય સંવાદ માટે ભારત ગણરાજ્યના નાણા મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યના અર્થતંત્ર અને નાણા મંત્રાલય વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU).
. પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ અંગે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય અને નેશનલ કમિટી ઓન ઇકોલોજી એન્ડ ક્લાઇમેટ ચેન્જ વચ્ચે કરાર.
. ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન ક્ષેત્રે સહયોગ અંગે ભારત ગણરાજ્યની સરકાર અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યની સરકાર વચ્ચે સમજૂતી કરાર.
. ભાગીદારી સંબંધોની સ્થાપના અંગે ભારત ગણરાજ્યના ગુજરાત રાજ્ય અને ઉઝબેકિસ્તાન ગણરાજ્યના સમરકંદ પ્રદેશ વચ્ચે સહયોગ કરાર.
. ભારત-ઉઝબેકિસ્તાન વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી સુધી ઉચ્ચ સ્તરે લઈ જવી
. અરાલ સાગર પ્રદેશમાં વૃક્ષારોપણ માટે USD 1 મિલિયનની ગ્રાન્ટ
. હિન્દી ભાષા માટે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી શિષ્યવૃત્તિ (100 શિષ્યવૃત્તિઓ)
. તાશકંદ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઓફ ઓરિએન્ટલ સ્ટડીઝ ખાતે ICCR સંસ્કૃત ચેર
. ભારતના UPI એપ્સને ઉઝબેકિસ્તાનમાં મરચન્ટ પેમેન્ટ્સ કરવા માટે નેશનલ QR – UZQR સ્કેન કરવા માટે સક્ષમ કરવા NPCI ઇન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ્સ લિમિટેડ (NIPL)નો નેશનલ ઇન્ટરબેંક પ્રોસેસિંગ સેન્ટર JSC (NIPC), ઉઝબેકિસ્તાન સાથે વ્યાપારી કરાર.