ઓનલાઇન લોગિન માટે OTP કરતાં પાસ-કી કેમ છે 10 ગણી વધુ સેફ? સાયબર ઠગાઈથી બચવા જાણો મોટો તફાવત
SMS OTPથી થતા ફિશિંગ એટેકથી બચવા બાયોમેટ્રિક પાસકી (Passkey) ટેકનોલોજી કેમ બની રહી છે લોગિનનું ભવિષ્ય? જાણો બંને વચ્ચેનો મોટો તફાવત
આજના ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઇન એકાઉન્ટ્સમાં લોગિન કરવાની પદ્ધતિઓ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. પહેલાં જ્યાં માત્ર લાંબા અને જટિલ પાસવર્ડ યાદ રાખવા પડતા હતા, ત્યાં હવે મોબાઈલ પર આવતો વન ટાઈમ પાસવર્ડ એટલે કે ઓટીપી અને ફિંગરપ્રિન્ટ કે ફેસ-આઈડીથી કામ કરતી પાસકી (Passkey)નો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. બંનેનો મુખ્ય હેતુ એકાઉન્ટને ઝડપી અને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે, પરંતુ સાયબર સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ આ બંને વચ્ચે મોટો તફાવત છે. સતત વધી રહેલા સાયબર ફ્રોડ અને ફિશિંગ એટેક્સ વચ્ચે કઈ ટેકનોલોજી તમારા એકાઉન્ટને હેકર્સથી વધુ સુરક્ષિત રાખે છે તે સમજવું ખૂબ જરૂરી છે.
OTP કેવી રીતે કામ કરે છે અને તેમાં શું જોખમ છે?
OTP એટલે કે ‘One Time Password’ એક અસ્થાયી કોડ છે, જેનો ઉપયોગ માત્ર એકવાર લોગિન કરવા કે ટ્રાન્ઝેક્શનને વેરિફાય કરવા માટે થાય છે. આ કોડ સામાન્ય રીતે SMS, ઈમેઈલ અથવા ઓથેન્ટિકેટર એપ દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. SMS દ્વારા આવતા ઓટીપી ટેલિકોમ નેટવર્કની ખામીઓ કે સિમ ક્લોનિંગના કારણે હેકર્સના હાથમાં જઈ શકે છે. જો કોઈ યુઝર અજાણતાં નકલી (ફિશિંગ) વેબસાઈટ પર પોતાનો ઓટીપી દાખલ કરી દે, તો સાયબર ઠગ તે જ સેકન્ડે અસલી વેબસાઈટ પર લોગિન કરીને એકાઉન્ટ હેક કરી શકે છે.
Passkey શું છે અને તે કેમ વધુ સુરક્ષિત છે?
Passkey એક અત્યાધુનિક પાસવર્ડ-લેસ ટેકનોલોજી છે, જેને Google, Apple અને Microsoft જેવા તમામ અગ્રણી પ્લેટફોર્મ્સ સપોર્ટ કરે છે. આમાં તમારે કોઈ કોડ યાદ રાખવાનો કે ટાઈપ કરવાનો રહેતો નથી. યુઝર પોતાના સ્માર્ટફોન કે લેપટોપના ફિંગરપ્રિન્ટ, ફેસ અનલોક કે ડિવાઇસ પિન દ્વારા જ સેકન્ડોમાં લોગિન કરી શકે છે.
ક્રિપ્ટોગ્રાફિક સુરક્ષા: પાસકી બે ડિજિટલ કી પર કામ કરે છે-
પબ્લિક કી: જે વેબસાઈટના સર્વર પર સ્ટોર થાય છે.
પ્રાઇવેટ કી: જે સંપૂર્ણ સુરક્ષિત રીતે તમારા પોતાના ડિવાઇસમાં સેવ રહે છે અને ક્યારેય બહાર શેર થતી નથી.
ફિશિંગ પ્રૂફઃ નકલી વેબસાઈટ પર પાસકી ક્યારેય કામ કરતી નથી, જેના કારણે ફિશિંગ એટેકથી 100 ટકા રક્ષણ મળે છે.
OTP અને Passkey વચ્ચેના મુખ્ય તફાવત
ઓટીપી માટે મોબાઈલ નેટવર્ક હોવું જરૂરી છે અને ઘણીવાર SMS મોડો આવવાથી મુશ્કેલી પડે છે. જ્યારે પાસકીમાં કોઈ કોડની રાહ જોવી પડતી નથી, માત્ર બાયોમેટ્રિક ટચથી સીધું લોગિન થાય છે. પાસકી તમારા ક્લાઉડ એકાઉન્ટ (જેમ કે Google Password Manager અથવા Apple iCloud Keychain) સાથે સિંક રહે છે. જો તમારો ફોન ખોવાઈ જાય તો નવા ડિવાઇસમાં એકાઉન્ટ રિકવરી માટે સુરક્ષિત બેકઅપ ઓપ્શન્સ રાખવા જરૂરી છે.
તમારા એકાઉન્ટને સંપૂર્ણ સુરક્ષિત કેવી રીતે રાખશો?
જ્યાં પણ Passkeyનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોય (જેમ કે Google, WhatsApp, Amazon વગેરે), ત્યાં પાસવર્ડ અને SMS OTPને બદલે તાત્કાલિક પાસકી એક્ટિવેટ કરો. જો OTPનો ઉપયોગ કરવો જ પડે, તો કોઈપણ સંજોગોમાં અજાણ્યા કોલર કે શંકાસ્પદ લિંક પર તે કોડ શેર કરશો નહીં. તમામ મહત્વના ઓનલાઇન એકાઉન્ટ્સમાં મજબૂત રિકવરી ઈમેઈલ અને વિશ્વસનીય ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA) ચાલુ રાખો.