બજેટ 2026: ઈન્કમ ટેક્સ સ્લેબમાં મોટો ફેરફાર અને રાહત
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર: જાણો કોને કેટલો ફાયદો થશે?
આજે બજેટ 2026 રજૂ થવાની સાથે જ આવકવેરો (ઈન્કમ ટેક્સ) ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય રહ્યો છે. કરદાતાઓ અને મધ્યમ વર્ગ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ પાસેથી ટેક્સમાં અમુક રાહતો અને પગલાંઓની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે જેથી તેમની ખર્ચવાપાત્ર આવકમાં (disposable income) વધારો થઈ શકે. કરદાતાઓ એ વાત પર પણ બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે કે શું સરકાર જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) નાબૂદ કરશે, જેનો હેતુ કરદાતાઓને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime) તરફ વાળવાનો હોઈ શકે છે. નાણામંત્રી સીતારમણે આજે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 રજૂ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. સંસદમાં આ તેમનું સતત 9મું રેકોર્ડબ્રેક બજેટ પ્રસ્તુતીકરણ છે. બજેટ રજૂ કરતા પહેલા નાણામંત્રી સીતારમણે કર્તવ્ય ભવનની મુલાકાત લીધી હતી.
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા – કઈ શ્રેષ્ઠ છે?
નવી આવકવેરા વ્યવસ્થા ઓછા ટેક્સ દરો ઓફર કરે છે પરંતુ જૂની સિસ્ટમમાં ઉપલબ્ધ મોટાભાગની મુક્તિઓ (exemptions) અને કપાતો (deductions) દૂર કરે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે તે ‘ડિફોલ્ટ’ ટેક્સ વ્યવસ્થા છે, જોકે પગારદાર કરદાતાઓ હજુ પણ તેમનું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે જૂની વ્યવસ્થા પસંદ કરી શકે છે.
જ્યારે બીજી તરફ, જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા કરદાતાઓને સેક્શન 80C, HRA (ઘરભાડું ભથ્થું), LTA અને હોમ લોન વ્યાજ જેવી બહુવિધ મુક્તિઓ અને કપાતનો દાવો કરવાની મંજૂરી આપે છે. જોકે તેમાં ટેક્સના દરો વધારે છે, તેમ છતાં જે કરદાતાઓ પાસે નોંધપાત્ર રોકાણ અને કપાત છે તેમને જૂની વ્યવસ્થા ફાયદાકારક લાગી શકે છે.
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા હેઠળ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા એ એક સરળ આવકવેરા પદ્ધતિ છે જે મોટાભાગની મુક્તિઓ અને કપાતો જતી કરવાના બદલામાં નીચા દરો ઓફર કરે છે. આ બજેટમાં ટેક્સ સ્લેબમાં ફેરફાર કરીને તેને વધુ વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી મધ્યમ અને ઉચ્ચ-મધ્યમ આવક ધરાવતા લોકો પરનો બોજ ઘટશે.
નોંધનીય છે કે, 30 ટકાનો ટેક્સ રેટ હવે માત્ર 24 લાખ રૂપિયાથી વધુની આવક પર લાગુ થશે (જે અગાઉ 15 લાખ રૂપિયા હતો). આ ફેરફારથી 15 લાખથી 24 લાખ રૂપિયાની વચ્ચે કમાણી કરનારા લોકોને મોટી રાહત મળશે.
મહત્વની જાહેરાત
ઈનકમ ટેક્સ એક્ટ 2025 આગામી 1 એપ્રિલથી લાગુ થઇ જશે. જેને લગતા નવા નિયમ અને ફોર્મ જલદી જ જાહેર કરાશે.
વિદેશી મુસાફરી કાર્યક્રમ પેકેજોના વેચાણ પર TCS દર હવે 2% રહેશે, જે પહેલા 5% અને 20% હતો. કોઈ નાણાકીય મર્યાદા રહેશે નહીં. તેમણે એવી પણ જાહેરાત કરી કે મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલમાંથી વ્યક્તિઓને મળતો વ્યાજ હવે આવકવેરાને આધીન રહેશે નહીં, અને TDS પણ કાપવામાં આવશે નહીં.
સરકારે પર્યટન અને પર્યાવરણીય ક્ષેત્રોમાં નવી પહેલની પણ જાહેરાત કરી. સીતારમણે કહ્યું કે, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર તેમજ અરાકુ ખીણ અને પશ્ચિમ ઘાટમાં પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ પર્વતીય રસ્તાઓ વિકસાવવામાં આવશે.