ટ્રેનના છેલ્લા ડબ્બા પર કેમ હોય છે પીળા રંગનું ‘X’? ‘LV’ બોર્ડ અને લાલ લાઈટ પાછળનું રહસ્ય જાણી લો
ભારતીય રેલ્વે એ દેશની લાઈફલાઈન છે અને દરરોજ કરોડો મુસાફરો ટ્રેનમાં સફર કરે છે. તમે પણ રેલવે સ્ટેશન પર ટ્રેનને આવતી કે જતી વખતે ઘણી વાર જોઈ હશે. ટ્રેન જ્યારે પ્લેટફોર્મ છોડીને આગળ વધે છે ત્યારે તેના સૌથી છેલ્લા ડબ્બા (Last Coach) પાછળ પીળા કે સફેદ રંગનો મોટો ‘X’નો ક્રોસ માર્ક, એક નાની લાલ લાઈટ અને ઘણીવાર ‘LV’ લખેલું નાનકડું બોર્ડ જોવા મળે છે.
મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર સામાન્ય નિશાન કે રેલવેની ડિઝાઈન માનીને નજરઅંદાજ કરે છે. પરંતુ વાસ્તવમાં આ કોઈ સાધારણ નિશાન નથી, બલ્કે હજારો મુસાફરોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરતી અને ટ્રેનો વચ્ચે અકસ્માત રોકતી ભારતીય રેલવેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પ્રણાલીનો હિસ્સો છે.
છેલ્લા ડબ્બા પર મોટા ‘X’ નો સંકેત શું છે?
સંપૂર્ણ ટ્રેન પસાર થયાનો પુરાવો: આ મોટા ‘X’ નો સીધો અર્થ એ છે કે આ ડબ્બો ટ્રેનનો સૌથી છેલ્લો ડબ્બો (Last Vehicle) છે. જ્યારે કોઈ ટ્રેન કોઈપણ સ્ટેશન કે રેલવે ક્રોસિંગ પરથી પસાર થાય છે, ત્યારે ત્યાં હાજર સ્ટેશન માસ્ટર, પોઇન્ટ્સમેન કે ગેટમેન ટ્રેનના પાછળના ભાગે આ ‘X’ નું નિશાન અચૂક જુએ છે.
જો ‘X’ ન દેખાય તો?
જો ટ્રેન પસાર થાય અને તેના છેલ્લા ડબ્બા પર ‘X’ ન હોય, તો રેલવે સ્ટાફ તરત જ સમજી જાય છે કે ટ્રેનનો કોઈ ડબ્બો રસ્તામાં કપ્લિંગ તૂટવાના કારણે છૂટો પડી ગયો છે અથવા પાછળ રહી ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક તે ટ્રેક પર આવતી પાછળની તમામ ટ્રેનોને રોકી દેવામાં આવે છે, જેથી પાછળથી આવતી કોઈ અન્ય ટ્રેન છૂટા પડેલા ડબ્બા સાથે અથડાઈને મોટો અકસ્માત ન સર્જે.
‘LV’ લખેલા બોર્ડનો અસલી અર્થ શું છે?
ઘણી ટ્રેનોના છેલ્લા ડબ્બા પર ‘X’ ની બરાબર બાજુમાં કાળા અને લાલ રંગનું એક નાનું બોર્ડ લટકાવેલું હોય છે, જેના પર સફેદ અક્ષરે ‘LV’ લખેલું હોય છે. ફુલ ફોર્મ: ‘LV’ નો અર્થ થાય છે ‘Last Vehicle’ (છેલ્લું વાહન). આ બોર્ડ દિવસના સમયે રેલવે કર્મચારીઓને દૂરથી જ સ્પષ્ટ પુષ્ટિ આપે છે કે ટ્રેન સંપૂર્ણ સલામત રીતે તમામ કોચ સાથે આગળ વધી રહી છે અને પાછળ કોઈ ડબ્બો રહી ગયો નથી.
રાતના અંધારામાં ઝબૂકતી લાલ લાઈટનું કામ
દિવસના સમયે ‘X’ અને ‘LV’ સરળતાથી દેખાઈ જાય છે, પરંતુ રાતના ગાઢ અંધારામાં કે શિયાળાના ગાઢ ધુમ્મસમાં વિઝિબિલિટી ઓછી થઈ જાય છે. આ સ્થિતિ માટે છેલ્લા ડબ્બાની મધ્યમાં કે નીચે લાલ રંગની બ્લિંકિંગ લાઈટ લગાવવામાં આવે છે. આ લાઈટ દર થોડી સેકન્ડે ચમકે છે, જેના કારણે સ્ટેશન સ્ટાફ અને પાછળથી આવતી અન્ય ટ્રેનોના લોકો પાઇલટને દૂરથી જ ખ્યાલ આવી જાય છે કે આગળ ટ્રેનનો છેલ્લો ડબ્બો છે અને ટ્રેક ક્લિયર નથી.